پارک ملی خبر

 

 خبر و طبیعت زیبایش

کرمان دیاری است آرمیده در دل کویر. دیاری که زخم تازیانه های باد همواره بر تنش نقش بسته و از هر زخم درختی به بار آمده است. سرزمینی که با وجود صحراهای داغ و تفتیده، سرشار از طبیعتی است که انتظار باران و غرورسرکش کویر او را از سبز شدن باز نمی دارد. در پهنای این سرزمین، جنگل ها، مراتع، کوهستانها و طبیعت رازآلودی غنوده که پناهگاه امنی است برای انسان به تنگ آمده از زندگی معاصر. انسانی که در عمیق ترین زوایای روح خود عاشق طبیعت است.

 پارک ملی خبر و پناهگاه حیات وحش  روچون ، با ۱۷۰ هزار هکتار وسعت، در محدوده حوزه استحفاظی شهرستان بافت و در فاصله ۶۰ کیلومتری جنوب این شهرستان واقع شده است. سه نوع آب و هوای سردسیر، معتدل و گرمسیری در پارک موجب تشکیل سیستم های اکولوژیک مختلف شده و زیستگاههای متفاوت، چشم اندازهای دیدنی و گونه های گیاهی و جانوری فراوانی را در منطقه بوجود آورده است. پس از بررسی  های انجام شده در سال ۱۳۵۴، منطقه خبر و روچون، در لیست پناهگاه و مناطق حفاظت شده کشور ثبت و در سال ۱۳۷۸ بخش اعظم آن تحت عنوان پارک ملی خبر به تصویب شورای عالی محیط زیست رسید. کوه خبر دامنه های سرسبز این کوه، دشت ها، چراگاهها و ارتفاعات نیمه گرمسیری و مناطق معتدل تا زمینهای گرمسیری جنوبی، در هر گوشه ای از دامان دست نخورده و پراعجاب خود، پوششهای گیاهی خاصی را می پروراند و در هر فصل از سال پذیرای گونه های جانوری مختلفی می باشد. علاوه بر این در طی سالیان دراز، فشارهای طبیعی، برداشتها و خشکسالی های متوالی را تحمل نموده و گونه های جانوری و گیاهی موجود در آن، همواره خود را با این زندگی پرفراز و نشیب وفق داده و باقی مانده اند. اما متأسفانه گونه هایی نیز وجود داشته اند که نسل آنها قبل از اعمال کنترل و حفاظت منطقه منقرض شده است. ساکنین منطقه می گویند که تا سال ۱۳۴۱ شمسی در کوه بزرگ خبر، کوه زنجیر آویز و ... خرس سیاه آسیایی زندگی می کرده و غذای خود را از میوه های اهلی و وحشی نظیر زیتون،  انجیر، خرما و همچنین عسل به دست می آورده است. جمعیتی از گور ایران نیز تا سال ۱۳۴۱ در دق علیجان زندگی می کرده که از آن سال به بعد این حیوان در منطقه دیده نشده است،. بخش اعظم این منطقه به وسیله کوهها پوشیده شده، اما پراکندگی این ارتفاعات در تمامی سطح پناهگاه یکسان نیست. به جز کوه بزرگ و کوچک خبر که در شمال غربی پناهگاه به صورت منفرد دیده می شود، دیگر کوههای مرتفع موجود در پناهگاه، به صورت رشته کوهی از شمال شرقی تا جنوب غربی پناهگاه کشیده شده است. همچنین وسعت زیاد منطقه باعث ایجاد دره های بسیاری شده که از مهمترین آنها می توان به دره شاه ولایت، دره خبر، دهنه گردو و ... اشاره کرد. دو قله اصلی چاه برف و برج شوم از دیگر جلوه های طبیعی این منطقه است. همچنین غار شب پره که در کوه خبر واقع شده و شبیه تالار بزرگی با ۴۰ متر ارتفاع و ۲۰ متر پهنا است که دیوار ه ای صیقلی بر پیشانی آن مشاهده می شود. در این پناهگاه دشتهای مختلفی نظیر: دشت مرکزی، دق علیجان، دشت میل زنگی و ... وجود دارد که زیستگاههای مناسبی برای انواعی از جانوران می باشد. به دلیل کمبود ریزشهای جوی، میزان آبهای سطحی منطقه بسیار ناچیز است و به جز ایامی که در اثر بارندگی شدید مسیلها آبدار می گردند، بقیه مواقع سال اکثر مسیلها خشک و بی آب بوده و ساکنان منطقه همچنین وحوش و دامها، نیاز خود را از آبهای زیرزمینی تأمین می کنند. چشمه ها، رودخانه ها، چاهها، قنوات و ریزابهای موقت و فصلی از منابع آبی این منطقه به شمار می آیند.

پوشش گیاهی
در تشکیل جوامع گیاهی مختلف در پناهگاه حیات وحش خبر و روچون، عواملی نظیر ارتفاع از سطح دریا،  رطوبت، جنس طبقات خاک، وجود ارتفاعات و دیگر عوامل اقلیمی و ریزشهای جوی دخالت دارند. یکی از عوامل بسیار مهم در پوشش گیاهی منطقه، تأثیر عملیات بهسازی یا تخریب منطقه به وسیله انسان است. به طوری که دخل و تصرف ایجاد شده و تغییرات مصنوعی می تواند چهره یک منطقه را دگرگون کند. نمونه ای از این تغییر فاحش را می توان در دره سوهاندر در حوزه دهسرد و بسیاری نقاط مشابه دیگر مشاهده نمود که در حالت طبیعی پوشش مرتعی و جنگلی آن حدود ۸۰ درصد بوده. اما هم اکنون به کلی نابود شده و تنها ۲۰ درصد پوشش گیاهی آن باقی مانده است. از رویشهای عمده این پارک می توان به گونه هایی نظیر: کلاه میرحسن، ارچن، سیه چوب، انواع گون، زیتون وحشی و جنگلهای بادام وحشی، کنار، اورس، بنه و کهکم، پوشش انبوه هوم تنگس، درمنه و انواع گیاهان دارویی علفی اشاره کرد.
همچنین در میان ارتفاعات رشته کوه خبر، درختان اورس و سروکوهی تنومندی رشد کرده که با توجه به دیواره های بلند پیرامون آنها، یکی از نادرترین مناظر بدیع طبیعت ایران را بوجود آورده است.

کوهها:

۱)کوه شاهزاده
این کوه در دهستان بزنجان شهرستان بافت و درفاصله 20 کیلومتری شمال شرقی آن واقع شده است. ارتفاع آن حدود ۴۳۷۵متر است و جزو کوههای فرعی رشته لاله زارمحسوب می شود.

۲)کوه خبر

  غارها:

غارترنگ ( Qar torang)
غار چشم سبزگوغر( Qar casm sabz gugar )
غار جواران رابر از توابع شهرستان رابر(Qar
javaran rabor)
غار شب پره خبر بافت( Qar sabparexabr)


مناطق حفاظت شده طبیعی استان کرمان شرایط اقلیمی خاص و تنوع آب و هوایی دارد و از سه گونه آب و هوای گرمسیری ، سردسیری و معتدل برخوردار است . به همین دلیل این استان از زیستگاههای متعدد طبیعی برای پرورش گونه های متنوع گیاهی و جانوری است که درسالهای اخیر به حفظ و حراست آن توجه شده است.

منطقه شکار ممنوع انجرک (anjerak)

منطقه شکار ممنوع انجرک برگرفته از نام روستای انجرک با وسعتی هکتار در محدوده بخش رابر واقع شده و تماما
به صورت پرتگاههای صخره ای و پوشیده از درختان جنگلی
است.

پناهگاه حیات وحش خبر و روچون:

این پناهگاه در محدوده شهرستان بافت واقع و در سال 1350 یکی از مناطق حفاظت شده است اعلام شده و از مناطق کمیاب
و نادر کشور است که از جهات مختلف آموزشی ، تفریحی ، علمی و اقتصادی مورد استفاده قرار می گیرد.
مساحت این منطقه حدود 169200 هکتار تعیین و اعلام شده است . نام این پناهگاه در سال 1354 تحت همین عنوان در
فهرستی شامل تعداد 36 منطقه حفاظت شده پارک ملی و پناهگاه حیات وحش کشور به سازمان ملل اعلام شده است در منطقه حیات وحش خبر و روچن گونه های جانوری بسیار متنوعی زندگی
می کنند و زیستگاه پستاندارانی چون پلنگ ، گربه، کل و بز ، قوچ و میش ،شغال ، کفتار، گراز، گرگ ، آهو ، خرگوش
و غیره است .
انواع شکاریها از جمله عقاب طلایی ، عقاب دو برادر ، عقاب مارخور ، دلیجه کوچک ، هماو کرکس به تعداد فراوان در
این زیستگاه وجود دارند .
پرنده جیرفتی که از جمله پرندگان کمیاب محسوب می شود در پناهگاه خبر و روچون زندگی می کنند

 

 

 

معرفی غار آهکی طرُنگ (Torong) شهرستان بافت

 

غارها با اشکال و مناظر جالب وشگفت انگیز خود همواره مورد توجه انسان بوده اند . غار زمانی تشکیل می شود که آبهای زیرزمینی با نفوذ به داخل سنگها بتوانند قسمتی از آن را حل کنند و حفره و محفظه های کوچک وبزرگ ویا مجاری زیر زمینی بر جای گذارند.و گاهی ممکن است

یک رودخانه زیر زمینی نیز در آن وجود داشته باشد . چون سنگهای آهکی و دولومیتی به آسانی توسط آبهای زیرزمینی حل می شوند تشکیل غار بیشتر در این نوع سنگها دیده می شود.
غار آهکی طرنگ به عنوان مهمترین وطولانی ترین غار استان کرمان که در نوع خود بی نظیر ودارای مناظر وجلوه های طبیعی بسیار زیبا و پدیده های شگفت انگیز است که خود از جاذبه های طبیعی گردشگری استان کرمان محسوب می گردد و می تواند به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب غربی استان کرمان ایفای نقش نماید .این غار از جمله غارهای متعدد مناطق کوهستانی استان کرمان می باشد که در فاصله 230 کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان واقع شده است .
جهت دسترسی به این غار از شهر کرمان مرکز استان کرمان ، می بایست از طریق جاده ای موسوم به جاده جوپاری سفر را آغاز نمود که تقریبا با طی 15 کیلومتر از این جاده به دوراهی بافت جوپار رسیده و از طریق جاده مخصوص بافت و بعد از گذشتن از آبادی های ومکانهای متعدد از جمله روستای بهرامجرد – شهرنگار - گردنه سنگ صیاد - روستای قلعه عسکر - گردنه کفنوئیه – روستای کیسکان – به شهر کوچک بزنجان رسیده که اینجاجاده به دو راه منشعب می گردد ،جاده ای که به سمت چپ امتداد می یابد به شهر رابر و امتداد مستقیم جاده با طی مسافت 8 کیلومتر به شهر بافت منتهی می شود . حال از شهر بافت جاده ای آسفالته به سمت جنوب وجود دارد ، موسوم به جاده ارزوئیه – خَبر که با طی تقریبا 50 کیلومتر از این جاده و گذشتن از چندین پارچه آبادی و بعد از گذشتن از دو راهی خبر - ارزوئیه ، جاده را به سمت ارزوئیه ادامه داده تا به یک دو راهی می رسیم . اینجا از جاده اصلی ارزوئیه یک جاده آسفالته فرعی منشعب می گرددکه به سمت آبادی های متعدد که مهمترین آنها روستای گوشک است منتهی می گردد. واین جاده نیز جاده گوشک نامیده می گردد.از این دو راهی تا روستای طرنگ حدود 20 کیلومتر فاصله است که تقریبا نیمی از راه ،جاده آسفالته و نیم دیگر راه جاده شنی نسبتا خوبی است . روستای طرنگ روستایی بزرگ و تقریبا مهمترین روستای منطقه بعداز گوشک محسوب می گردد. وادامه جاده با فاصله اندک به روستای گوشک امتداد می یابد . گروههایی که جهت دیدن غار طرنگ از مناطق دور دست می آیند به روستای طرنگ وارد می گردند . این روستا می تواند جهت اقامت افراد گروه مکان بسیار مناسب وخوبی باشد . مدارس و مساجد این روستا می تواند جهت اقامت موقت افراد در نظر گرفته شود که البته می بایست از قبل با مسئولین آنها هماهنگی لازم صورت گیرد .و همچنین در سمت شرق این روستا یعنی در مسیر پیمودن راه جهت رسیدن به کوه و غار طرنگ نیز دره ای سرسبز با رودخانه ای زیبا وجود دارد که طول این دره پوشیده از درختان گوناگون منجمله درخت گردو – چنار – (اُرس)بادام کوهی – بَنه (پسته کوهی) و بوته های گل خرزهره است و همچنین در نزدیکی چشمه ای زلال با آب پاکیزه چندین درخت چنار بسیار تنومند و کهنسال وجود دارد که عرصه نسبتا وسیعی را سایه انداخته اند که می تواند مکان بسیار مناسبی جهت اتراق و اقامت گروهها باشد . حال اگر همین دره را به سمت شرق(کوه طرنگ) امتداد دهیم بعد ازحدود 15 دقیقه و گذشتن از چند سد کوچک خاکی و سنگی – بتنی به پای کوه می رسیم که از پایین کوه دهانه چندین غار نمودار است که دهانه دو غار مشهود تر است .باید از دهانه غاری که در سمت راست وجود دارد ودر ارتفاع بالاتر قرار دارد صرف نظر نموده و بعد از عبور از مقابل آن و طی یک شیب نسبتا کوتاه در دامنه کوه به دهانه غاری دیگر رسیده که این دهانه غار از پایین کوه به درستی قابل روئت نمی باشد زیرا در بین شکاف کوه ولابلای شاخه های یک درخت واقع شده .اینجا دهانه اصلی جهت ورود به غار است .
دهانه غار حدود 6 متراست و در ارتفاع تقریبا 3000متری از سطح دریا واقع شده است . گر چه این غار در گذشته توسط هیئت کوهنوردی کرمان شناسایی و مسیر ها و دالانها ودهلیز های غار علامت گذاری وبعضا نام گذاری شده اند و در طول غار علائم وفلش هایی هم جهت راهنمایی افراد وجود دارد ،که فلش های قرمز رنگ مسیر های ناشناخته ویا بن بست غار را نشان می دهد و فلشهای سفید رنگ که مسیرهای مطمئن جهت رفتن به انتهای غار را نشان می دهند و باید آنها را دنبال نمود . ولی رفتن به داخل این غار و پیمودن مسیر های ایمن آن تا رسیدن به انتهای مناطق خشک آن وابتدای حفرهای دارای آب ، اجالتاً احتیاج به راهنمایی افراد خبره وبا تجربه ای دارد که قبلا مسیرهای این غار را پیموده اند و لازم است از تجهیزات مخصوص غار نوردی وسنگ نوردی و بااستفاده از طناب ، افراد جهت ورود به قعر غار حمایت شوند . از دهانه غار کمی که به سمت داخل غار برویم مسیر نسبتا کم شیب است اما کم کم شیب بیشتر می شود و از یک شیب نسبتا تند که می بایست دست به سنگ و با احتیاط کامل پایین رفت ، به یک راهرو می رسیم . اینجا می بایست مسیر مستقیم در امتداد حرکتمان به درون غار را رها نموده و در امتداد دیگر راهرو که در جهت عکس مسیر پیموده شده تا این مرحله است را دنبال نمود . این قسمت راهرو تنگتر و پرشیب تر شده و سنگهای آن بسیار صاف وصیقلی و لغزنده است و باید احتیاط بیشتر نمود تابه دهانه چند حفره خیلی عمیق که این حفره ها در زیر به یک تالار نسبتابزرگ منتهی شوند و این حفره ها در سقف این تالار می باشند برسیم .از کنار حفره بزرگ اول باید با احتیاط هر چه تمام عبور نمو د تا به حفره کوچکتر دوم رسید. اینجا با استفاده از سیم بکسل نردبانی فلزی کاملا قائم و معلق در فضا به ارتفاع تقریبا 10 متر وجود داردکه توسط چند لوله فلزی از بالای این حفره آویزان هستندکه باید توسط این نردبان به تالار پایین تری غار رفت .
به پایین این نردبان یعنی کف تالار که برسیم مسیر سمت چپ آن به دهلیز ها و راهرو هایی منتهی می شود که نباید رفت یعنی مسیر خط قرمز غار است اما سمت راست تالار نیز به چندین دهلیز و راهرو دیگر دارد.که این راهرو ها ودهلیز ها علامت گذاری وحتی نام گذاری شده اند . مثلا ار کنار دهلیزی باید عبور نمود که به محلی به اسم "میدان " منتهی می گردد . حال در انتهای این راهرو پیموده شده به دهلیزی می رسیم که این دهلیز ما را به تالار دیگری که از تالار قبلی حدود دو تا سه متر پایین تر است می رساند . در این تالار نیز دهلیز ها و راهرو های متعددی وجود دارد و در انتهای این تالار در گوشه سمت راست به دهانه چند چاه می رسیم که این چاهها به تالارهای زیرین غار که دارای آب می باشند ختم می گردند. چاهی که فلش سفید رنگ به سمت آن است کاملا عمودی است و از نیمه های این چاه دیوار ها کاملا سست وریزشی بوده و نامطمئن می باشد . ولی چاه دیگری در سمت چپ این این چاه وجود دارد که مسیر بهتری دارد و برای پائین رفتن مطمئن تر است . در نیمه های این چاه طناب پلاستیکی گره داری وجود دارد که با استفاده از آن می توان افراد را حمایت نمود تا به انتهای چاه رسید . که البته بهتر است زیاد به این طناب و نردبان طنابی که کنارش وجود دارد اعتماد ننمود و از تجهیزات مورد اطمینان همراه استفاده کرد . به کف چاه که برسیم راهرویی با شیب نسبتا تند و خاکی می رسیم که دهلیز های گوناگونی در امتداد این راهرو وجود دارد . در اینجا کابل مخابراتی سیاه رنگی محکمی که هم به عنوان راهنمای مسیر و هم جهت استفاده افراد در شیب تند مسیرخاکی وجود دارد که با عبور در امتداد این سیم نهایتا به چند حفره پر از آب می رسیم که بعضی از این حفره ها دارای آب راکد و بعضی نیز دارای آب روان ودر حال حرکت هستند ،خواهیم رسید. که به نظر می رسد اینجا آخرین مسیر خشکی پیموده شده غار است . البته اینجا انتهای غار محسوب نمی گردد . ممکن است این حفره ها ی دارای آب نیز به اعماق و انتهای غار ختم گردد که برای رسیدن به این نقاط احتیاج به تجهیزات ایمنی و غواصی خاص است که هنوز تا کنون این حفره ها شناسایی دقیق نشده اند . در اینجا لازم به تذکر است بهتر است ازحفره هایی که دارای آب راکد هستند به هیچ وجه برای آشامیدن استفاده نشود چون احتمال آلوده بودن آب وجود دارد .
در اعماق غار دمای هوا در تمام فصول تقریبا معتدل و ثابت بین 14 تا 20 درجه سانتی گراد است واز تهویه نسبتا خوبی از هوا برخوردار است .بطوری که در هیچ جای آن کمبود هوا واکسیژن احساس نمی گردد.فقط بر اثر تردد زیاد ممکن است گرد وغبار در هوا پخش گردد که بهتر است از ماسکهای طبی استفاده گردد. در این غار هیچ پوشش گیاهی قابل مشاهده ای وجود ندارد . ولی زندگی جانوری آن شامل جانورانی مثل خفاش و انواعی از حشرات مانندپشه، سوسک سیاه و ... که از فضله خفاش تغذیه می کنند رو یت گردید .
طول مسیر پیموده شده غار تقریبا 500 متر است و عرض راهروهای و تالار های غار بین 1 متر تا 15 متر متغیر است . چنانچه با راهنمایی افراد با تجربه غار نوردی انجام گیرد حداقل زمانی حدود 5/1ساعت وقت صرف می گردد .بهتر است گروه با تعداد خیلی زیاد نباشد چون گذشتن از راهروهای تنگ وحفره های باریک و عبور از چاهها وقت زیادی برای هر نفر صرف می گرددو توصیه می گردد تعداد افراد گروه از 10 نفر تجاوز ننماید .
همچنین لازم است علاوه بر تجهیزات کوهنوردی و کمک های اولیه ، وسایل روشنایی مطمئن نظیر هد لایت و چراغ قوه با لامپ وباطری اضافی و تعداد قابل توجهی شمع به همراه داشت و در طول مسیر با روشن نمودن شمع ها که هم در ایجاد روشنایی موثر است و هم در تشخیص مسیر برگشت کمک زیادی می نماید .

 

 

[ ۳٠ آبان ۱۳۸٤ ] [ ۱٠:٥٩ ‎ق.ظ ] [ مهدی امینی ]

[ نظرات () ]

.: Weblog Themes By VatanSkin :.